 Burada kurutulacak olan üzümlerin ilacı, kışın ısınmak amacıyla yakılan odun külünden yapılıyor. Kışın yakılan odun külleri titizlikle biriktirilir. Eskiden çamurdan yapılmış debdub adı verilen varil tarzında kapların içine konulan bu küller, mevsimi gelince büyük kazanlarda üzerleri suyla doldurulup, kaynatılırdı. Bu kaynayan kül suyu dinlendirilip “meşkelere” (keçi derisinden yapılmış kırbalara) veya tenekelere doldurulur üzüm harmanının yapılacağı bağa götürülürdü. Bağda kurulmuş olan “ıtfeye” adı verilen ateş ocağın üzerine yerleştirilmiş olan teneke veya büyükçe bir tencere içine doldurulan kül suyu kaynatılır. Bağdan toplanan kerkuşi, zeynebi, zeyti, karfoki, banitad, suvdeni gibi üzümler bu kaynayan suya “ ’ankut” yani salkım salkım batırılır sonra yan tarafa yerleştirilmiş söğüt dalından yapılmış “zembillere” konulur. Burada suyu süzülen üzümler “mıştah” adı verilen toprağı iyice düzeltilmiş harman yerine taşınıp küme küme yığılır. Daha sonra deneyimli biri tarafından bu kümelerdeki üzümler itina ile güneş görecekleri şekilde serilir. DAHHİYE Genellikle işin bittiği son gün çocukların eğlencesi başlar. Çocuklar tasunat adı verilen kurumuş bir bitkiyi getirir onun dallarına bir beyaz bir siyah üzüm gelecek şekilde batırırlar. Adeta tezbih tanesi dizer gibi dizerler. İşte bu yaptıkları tatlı oyuncaklarına “dahhiyê” denilir. Dahhiyeler, kimse onlara ulaşıp çalınmasın diye mıştahın yani harmanın orta yerine kuruması için dikilir. HARİYRÊ (PESTİL)  Sonra bu çelteler damlara serilir. Rüzgar çelteleri uçurmasın diye kenarlarına taş konulur. 2-3 saat bekletilen çelteler, kaldırlıp damlardan aşağıya doğru sarkıltılır. Havanın sıcaklığına göre 2-3 gün sonra kuruyan havdel, Hariyrê halini alır. Çelteler eve alınıp hariyrê kumaştan rahat ayrılsın diye alt tarafları hafifçe ıslatılır. Kumaştan ayırılan hariyrê uygun ebatlarda kesilir, yapışmaması için unlanır ve çeşitli şekillerde katlanır. En çok IKTİYBÊ şekli verilen hariyrêler DEBDUBlere konulurdu.  Şimdi daha çok plastik bidonlara konulmaktadır. Kış ve ilkbahar boyunca tatlı niyetine ve dağa gidenlerin ekmeğine katık olmak üzere tüketilir. Hayvan otlatan RA'İ adı verilen çobanların TÜREsinde (torbasında) mutlaka hariyrê vardır. MATBAH/DIPS/BAĞBOZUMU Ekim ayının oratasına doğru tüm bölgede Matbah yani pekmez(dıbs) hazırlama işleri yapılıyor. Çok zahmetli olan bu işler, elde edilen mahsüle göre günlerce sürebiliyor. Gündüz bağdan toplanan mazruvna üzümleri at veya eşek sırtındaki cembêlerle ma'saralara getirip sıkılır. Bu sıkma işi ayakla çiğnenerek yapılır. Şırası (şire) çıkarılır. Şıra, ma'saranın yanına kurulmuş olan Arapça kör denen ocaklardaki kazanlara (dıst) konulur. Kazanlarda saatlerce kaynatılarak pekmez yapılır. Bu kaynatma işi çoğu kez gece yarılarına hatta sabahlara kadar sürer. İşi yapanın yanında kendisiyle sohbet eden (ımvennıs) varsa işler daha kolay gelir. Birde gelenek halini almış olan, ev hanımından veya komşudan (ki genellikle birinci derecede akrabalar olur) gizli olarak aşırılan bir tavuk veya horozun kesilerek ocak ateşinde pişirilip yenmesi işlere eğlence katar. Horoz sahibi fark ettiğinde itiraf edilir. Horoz sahibi "Be hayinler, hiç olmazsa bana bir pay ayırsaydınız!" deyip helallik vermesi neşeye neşe katar. Sonbahar gecelerinin ayazında üşüyen pekmez ustaları ocak ateşine yaklaşır ve derin sohbetlere dalarlar. Bazen bu sohbetler, pekmezin kaynayıp taşmasına neden olur. Ocak başındaki zevklerden bir başkasıda, ocak ateşi közünde patates, yumurta, biber ve soğanın pişirilip tandır ekmeğiyle birlikte yenmesidir. Yemekten sonra taze mazruvna üzümü yenmesi veya üzüm şırası içilmesi ayrı lezzettir. Kıvamına gelen pekmez bir süre soğutulduktan sonra bidonlara doldulur. Eskiden carra adı verilen testilere doldurulurdu. Pekmez, özellikle kışın olmak üzere tüm yıl boyunca afiyetle yenir.
|
|
Bulunduğunuz Yer 
Home Geleneklerimiz Tezyit-Hariyrê-Matbah
Home Geleneklerimiz Tezyit-Hariyrê-Matbah
Tezyid-Hariyrê-Matbah-Bağbozumu
Hiçbir besleme URL'si belirtilmedi.
